Action for Agricultural Renewal in Maharashtra

50 Years of Advancement in Rural Development
News

सन २०२५-२६ चे सर्वोत्तम कामगिरीसाठीचे अफार्म सांघिक पुरस्कारांचे वितरण आणि कौतुक सोहळा !

अफार्म कार्यकर्त्यांचे दोन दिवसीय वार्षिक संमेलन नुकतेच 'अफार्म संचलित डॉ. मुकुंद घारे प्रशिक्षण केंद्र', रांजे (ता. भोर, जि.पुणे) येथे २२-२३ एप्रिल २०२६ दरम्यान पार पडले. यावेळी सन २०२५-२६ या आर्थिक वर्षात सर्वोत्तम कामगिरी करणाऱ्या गटांना स्मृतीचिन्ह, प्रशस्तीपत्रक आणि रोख रक्कम या स्वरूपात पुरस्कार देण्यात आले. कार्यकारी समिती सदस्यांनी यावेळी सर्वांचे मार्गदर्शन केले. अफार्मचे उपाध्यक्ष डॉ. मधुकर गुंबळे, कोषाध्यक्षा डॉ.सुधा कोठारी, समिती सदस्य डॉ.किशोर मोघे, श्री. आदिनाथ ओंबळे , श्री. शहाजी गडहीरे, डॉ. गिरीजा गोडबोले, श्रीमती रोहिणी करमुडी व श्री. सुभाष तांबोळी, कार्यकारी संचालक हे यावेळी उपस्थित होते. Integrated Rural Development Project, नंदुरबार या प्रकल्प गटाला यावर्षीचा सर्वोत्तम कामगिरी साठीचा प्रथम पुरस्कार मिळाला. या गटात श्री.प्रदीप साळवे, श्री.मधुकर सरगाये, श्री.विजय सोनवणे, श्री.रोहित लोहार, श्री.सुरेंद्र कोवे, श्री. शिवाजी पावरा, श्री. किरण शिंदे यांचा समावेश होता. Holistic Rural Development Programme, Udgir, Latur या प्रकल्प गटाला यावर्षीचा सर्वोत्तम कामगिरी साठीचा द्वितीय पुरस्कार मिळाला. या गटात श्री. राजेंद्र इंगळे, श्री. राजू राऊत, श्री. गणेश सुरूसे, श्री. दिपक सौलाखे, श्री विजय माने, श्री. मनोज जाधव यांचा यात समावेश होता. सर्वोत्तम कामगिरी साठीचा तृतीय पुरस्कार यावर्षी पुणे, अहिल्यानगर, नाशिक. ठाणे जिल्ह्यात राबविल्या जात असलेल्या Enhancing Livelihoods Security for Rural Women in Maharashtra - Phase II या प्रकल्पास मिळाला. या गटात, श्री.सावता दुधाळ, श्री हनुमंत दुधाळ, श्री. दत्तात्रय दहिभाते, श्री. ओंकार फरतरे, श्री. रुपेश ढगे, श्री. प्रदीप तांबे यांचा समावेश आहे. सर्वोत्तम कामगिरी साठीचा चतुर्थ पुरस्कार यावर्षी MRM Rural Livelihoods Development, Project दहिवडी (ता.माण, जि.सातारा) श्री.कांतीलाल देशमुख, श्री.प्रवीण भेंडे, श्री.दत्तात्रय दहिभाते, श्री.अभिजित खाडे यांचा यात समावेश होता. सर्व पुरस्कार्थी प्रकल्प गटातील कार्यकर्त्यांचे हार्दिक अभिनंदन आणि इतर सर्व गटांतील कार्यकर्त्यांचे सुद्धा त्यांच्या प्रयत्नांसाठी कौतुक !

Date: 2026-04-22
Location: Pune

News

AFARM enters into the MoU with Mahatma Phule Krishi Vidyapeeth

Partnership will focus on Sustainable Rural Livelihoods and Climate-Resilient Agricultural Technologies Action for Agricultural Renewal in Maharashtra (AFARM), Pune and Mahatma Phule Krishi Vidyapeeth (MPKV), Rahuri have formally entered into a Memorandum of Understanding (MoU) to strengthen collaboration on Sustainable Rural Livelihoods and Climate-Resilient Agricultural Technologies. This has major potential for revamping majority of existing practices in many rainfed agriculture dependent and draught prone districts of Maharashtra about adopting best practices with the scientific approach and the technical support through the expert orientation from Knowledge Resource and Extension Mechanism from MPKV & AFARM respectively. The MoU was signed on 23rd March 2026 in the presence of Dr. Vilas Kharche, Hon’ble Vice Chancellor, MPKV and Dr. Venkat Mayande, Chairperson, AFARM. This strategic partnership aims to integrate scientific research, field-level implementation, and knowledge dissemination to address emerging challenges in rural livelihoods under aberrant and changing climate conditions. Key Focus Areas of the Partnership- The collaboration between AFARM and MPKV will focus on: • Development and dissemination of climate-resilient and sustainable agricultural practices • Designing location-specific and crop-specific weather-based agro-advisories • Development of dynamic crop-weather calendars for improved decision-making • Joint action research and field validation of innovative livelihood models • Capacity building and training to enhance adaptive capacities of farmers and stakeholders • Strengthening linkages between scientific institutions and grassroots practitioners Talking about the roadmap ahead through this MoU, Dr. Venkat Mayande- Chairperson, AFARM said, “This MoU also envisages joint efforts in research, extension, training, and knowledge exchange, ensuring that scientific innovations effectively reach rural communities and provides a framework for long-term collaboration through Joint Pilot initiatives and Field Trials, Development of Scalable Models for Wider Dissemination, continued engagement through AFARM’s post-Summit action platforms”. Emphasising the importance of closer cooperation between academic institutions and field-based practitioner institution like AFARM, Shri. Subhash Tamboli, Executive Director said, “This partnership reflects AFARM’s continued commitment to building multi-stakeholder collaborations for strengthening rural livelihoods in Maharashtra. By combining academic excellence of MPKV with field-based experience of AFARM and its network, the initiative aims to create impactful, scalable, and climate-resilient livelihood solutions for rural communities. This will enable closer collaboration between research institutions and grassroots development practices.” This MoU builds on the collaboration initiated during the Maharashtra Rural Livelihoods Summit 2026, where MPKV partnered as a Knowledge Partner. The MoU is for upcoming period of three years. For more information, please contact: Shri. Subhash Tamboli, Executive Director, AFARM: 9822752054

Date: 2026-03-23
Location: Rahuri, Ahilyanagar

News

‘अफार्म’ आणि महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ यांच्यात ग्रामीण उपजीविका आणि कृषी तंत्रज्ञान प्रसार बद्दल सामंजस्य करारावर स्वाक्षरी

महाराष्ट्रातील ग्रामीण विकास क्षेत्राच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण अध्यायाची सुरुवात ! अ‍ॅक्शन फॉर अ‍ॅग्रिकल्चरल रिन्यूअल इन महाराष्ट्र (अफार्म), पुणे आणि महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी यांनी शाश्वत ग्रामीण उपजीविका आणि हवामान-अनुकूल कृषी तंत्रज्ञानावरील सहकार्य अधिक दृढ व व्यापक करण्यासाठी औपचारिकपणे सामंजस्य करारावर (एमओयू) स्वाक्षरी केली आहे. २३ मार्च २०२६ रोजी महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. विलास खर्चे आणि ‘अफार्म’चे अध्यक्ष डॉ. व्यंकट मायंदे यांच्या उपस्थितीत या सामंजस्य करारावर स्वाक्षरी करण्यात आली. या धोरणात्मक भागीदारीचा व्यापक उद्देश हा सातत्याने बदलत्या हवामान परिस्थितीत ग्रामीण उपजीविकेतील उदयोन्मुख आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी वैज्ञानिक संशोधन, क्षेत्रीय अंमलबजावणी आणि ज्ञान-प्रसार यांचे एकत्रीकरण करणे हा आहे. या सामंजस्य करारामध्ये संशोधन, विस्तार, प्रशिक्षण आणि ज्ञान आदान-प्रदान या क्षेत्रांमध्ये संयुक्तपणे राबवल्या जाणाऱ्या कार्यक्रमांबद्दल विशेष आराखडा असेल. त्यामुळे वैज्ञानिक नवकल्पना ग्रामीण समुदायांपर्यंत प्रभावीपणे पोचू शकतील. महाराष्ट्र ग्रामीण उपजीविका शिखर परिषद २०२६ दरम्यान महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ आणि अफार्म यांच्यात सुरू झालेल्या सहकार्यानंतर झालेला हा सामंजस्य करार या क्षेत्रात काम करण्यासाठी निश्चितच पथदर्शक असेल. हा सामंजस्य करार तीन वर्षांसाठी असून या मार्फत संयुक्त पथदर्शी उपक्रम व क्षेत्रीय चाचण्या आणि व्यापक प्रसारासाठी मॉडेल्सचा विकास अपेक्षित आहे. या सामंजस्य कराराद्वारे आखल्या गेलेल्या आराखड्याबद्दल बोलताना, ‘अफार्म’चे अध्यक्ष डॉ. व्यंकट मायंदे म्हणाले, “या सामंजस्य करारामध्ये संशोधन, विस्तार, प्रशिक्षण आणि ज्ञान आदान-प्रदान या सर्व विषयांबद्दल केल्या जाणाऱ्या प्रयत्नांची तरतूद आहे. यामुळे वैज्ञानिक नवकल्पना ग्रामीण समुदायांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचतील. तसेच संयुक्त पथदर्शी उपक्रम आणि क्षेत्रीय चाचण्या, व्यापक प्रसारासाठी मॉडेल्सचा विकास आणि AFARM च्या ग्रामीण उपजीविका शिखर परिषद २०२६ नंतरच्या कृती कार्यक्रमाद्वारे सर्वांचा निरंतर सहभाग वाढवण्यासाठी दीर्घकालीन सहकार्यासाठी एक व्यवस्था विकसित होईल असा विश्वास वाटतो.” कृषी विद्यापीठासारखी शैक्षणिक संस्था आणि ‘अफार्म’ सारखी राज्यभर काम करणारी ‘अफार्म’ संस्था यांच्यातील घनिष्ठ सहकार्यावर कार्यकारी संचालक श्री. सुभाष तांबोळी म्हणाले, “ही भागीदारी महाराष्ट्रातील ग्रामीण उपजीविका बळकट करण्यासाठी विविध हितसंबंधी घटक-संस्था यांच्यात सहकार्याची भावना रुजवण्यासाठी महत्त्वाचे योगदान देईल. कृषी विद्यापीठाच्या शैक्षणिक उत्कृष्टतेची आणि अफार्मच्या नेटवर्कच्या क्षेत्रीय अनुभवाशी सांगड घालून, ग्रामीण समुदायांसाठी प्रभावी, विस्तारक्षम आणि हवामान-अनुकूल उपजीविकेचे उपाय तयार करणे हे या उपक्रमाचे उद्दिष्ट ‘अफार्म’च्या ज्ञान-संशोधन विस्तार बद्दलच्या कामाला आदर्श जोड देणारे आहे. तसेच यातून संशोधन संस्था तळागाळातील विकास कार्य करण्यात अधिक घनिष्ठ नातेसंबंध विकसित करू शकतील असा विश्वास वाटतो.” अफार्म आणि महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ यांच्यातील सहकार्यातून खालील मुद्द्यांवर संयुक्तपणे ज्ञानप्रसार तसेच मार्गदर्शनपर काम होईल: • हवामान-अनुकूल आणि शाश्वत कृषी पद्धतींचा विकास आणि प्रसार • विशिष्ट ठिकाण आणि पिकासाठी आवश्यक असणाऱ्या हवामानावर आधारित कृषी-सल्ला मार्गदर्शन सेवा • अचूक निर्णयासाठी परिस्थिती सदृश्य हवामान अनुकूल सुधारित पीक-आराखडा निर्मिती • नाविन्यपूर्ण उपजीविका मॉडेलचे संयुक्तपणे कृती-संशोधन आणि क्षेत्रीय पडताळणी • शेतकरी आणि हितधारकांची अनुकूलन क्षमता वाढवण्यासाठी क्षमता बांधणी आणि प्रशिक्षण • कृषी-वैज्ञानिक संस्था आणि तळागाळातील तंत्रज्ञ व कृषी प्रसारक यांचा संबंध दृढ करणे. महाराष्ट्रातील ग्रामीण उपजीविका क्षेत्र सक्षम करण्यासाठी यातील विविध हितसंबंधी गटांमध्ये सहकार्य सदृढ करण्याच्या दिशेने कार्यरत असलेल्या ‘अफार्म’च्या वाटचालीतील हे महत्त्वाचे पाऊल आहे. कृषी विद्यापीठात असलेले अत्याधुनिक ज्ञान व शैक्षणिक जाण तसेच अफार्म च्या राज्यभर असलेल्या व्यापक संस्था-व्यक्ती यांच्या संपर्कक्षेत्रात असलेल्या अनुभवाशी सांगड घालून ग्रामीण समुदायांसाठी प्रभावी, विस्तारक्षम आणि हवामान बदलांना तोंड देऊ शकणारे उपजीविका संबंधित उपाययोजना तयार करणे हे या उपक्रमाचे उद्दिष्ट आहे. यातून संशोधन संस्था आणि तळागाळातील विकासकाम करणाऱ्या व्यक्ती-संस्था यांच्यात अधिक घनिष्ठ संबंध प्रस्थापित करण्याच्या दृष्टीने अफार्मची वाटचाल पुढे चालू राहणार आहे. सामंजस्य करार बद्दल जाणून घेण्यासाठी संपर्क: श्री. सुभाष तांबोळी, कार्यकारी संचालक, अफार्म (9822752054)

Date: 2026-03-23
Location: राहूरी, अहिल्यानगर

News

Maharashtra Rural Livelihoods Summit 2026 – Inaugural Ceremony

The Maharashtra Rural Livelihoods Summit 2026 was inaugurated by NABARD Online General Manager (Pune Regional Office), Mrs. Smruti Bhagat. The dignitaries present on the occasion included Former Vice Chancellor of Mahatma Phule Krishi Vidyapeeth, Dr. Rajaram Deshmukh; CSR Head, Cummins India, Mr. Amit Lele; Managing Director, Maharashtra Knowledge Corporation Limited (MKCL), Mr. Sameer Pande; Former Agriculture Commissioner, Government of Maharashtra, Mr. Umakant Dangat; Mr. Alok Shukla from USHA; President of AFARM, Dr. Vyankat Mayande; and Executive Director of AFARM, Mr. Subhash Tamboli.

Date: 2026-01-28
Location: Yashada, Pune

News

Publication Ceremony!

During the inaugural ceremony of the “Maharashtra Rural Livelihoods Summit 2026” organised by AFARM, two significant publications were released by the distinguished dignitaries — the research report titled “Status of Livelihoods in Rural Maharashtra 2025” and a coffee table book titled “Livelihood Models of Rural Maharashtra,” which is based on success stories of several voluntary organisations across the state. On this occasion, Mr. Mohsin Khan, who played a key role in authoring the Rural Livelihood Status Report, was felicitated. The event also featured the screening of AFARM’s documentary film “Ubhari – A New Dawn for Rural Livelihoods,” based on the theme of rural livelihoods in Maharashtra.

Date: 2026-01-28
Location: Yashada, Pune

News

“अफार्म तर्फे मराठवाड्यातील पूरबाधितांसाठी रु. २५ लाखांच्या मदत मोहिमेची घोषणा”

महाराष्ट्रातील विशेषतः मराठवाड्यात (धाराशिव, लातूर, नांदेड, बीड, जालना) आणि शेजारच्या सोलापुर, अहिल्यानगर जिल्ह्यात झालेल्या मुसळधार पावसामुळे गंभीर पूरस्थिती निर्माण झाली आहे. सलग पावसामुळे नद्या धोकादायक पातळीवर पोहोचल्या असून हजारो गावे संपर्कविहीन झाली आहेत. सुमारे 20,000 घरे कोसळली, 75,000 कुटुंबे स्थलांतरित झाली, 60 लाख हेक्टरपेक्षा जास्त शेती व हजारो जनावरे बाधित झाली आहेत. शाळा, रस्ते, वीज व पाणीपुरवठा यांसारख्या सार्वजनिक सुविधा ठप्प झाल्या आहेत. या पार्श्वभूमीवर, “सामाजिक बांधिलकी” म्हणून अफार्मने बाधित कुटुंबांना अन्नधान्य, पाणी, कपडे, औषधे, शालेय साहित्य आदी अत्यावश्यक मदत करता यावी यासाठी अफार्म ने Give.do ऑनलाईन पोर्टलवर रु.२५ लाख निधी संकलित करण्यासाठी मोहिम सुरू केली आहे. या मोहिमेची लिंक https://r.give.do/rzotn00v ही आहे. याबद्दलचे अधिकृत प्रसिद्धी पत्रक इथे देत आहोत.

Date: 2025-10-08
Location: धाराशशि, लातूर, नाांदेड, बीड, जालना, परभणी, सांभाजीनगर, हहांगोली

News

AFARM has been awarded the Gold Seal of Trust by Give.do

AFARM has been awarded the Gold Seal of Trust by Give.do, following the successful completion of due diligence checks conducted by their assessment team. AFARM is now proudly Gold Certified on the Give Discover platform. This certification is a testament to AFARM’s strong commitment to Operational Transparency, Financial Accountability, and Compliance. Achieving this certification reflects an NGO’s capability to deliver measurable impact with a high level of accountability.

Date: 2025-08-01
Location: PUNE

News

"Glorious 50 Years of Commitment to Empowering Communities"

For the past 55 years, AFARM has been implementing impactful programs to achieve sustainable and equitable development for underserved rural communities in India. To support this mission, AFARM has established a model for sustainable and resilient livelihoods. Recognizing this remarkable contribution,Access Livelihoods India has honored AFARM as a Development Catalyst. This recognition is a testament to AFARM’s unwavering commitment and significant impact. This award further encourages AFARM’s efforts in fostering innovation, collaboration, and effective solutions in the social sector. Heartfelt gratitude to Access Livelihoods India and to all those who have supported and inspired AFARM on this journey!

Date: 2025-06-23
Location: PUNE

News

अफार्म-एचडीएफसी तर्फे माण तालुक्यात शेतकरी मेळाव्याचे आयोजन आदर्श शेळीपालक स्पर्धेतील विजेते घोषित

महिमानगड, दहिवडी, ता. माण (सातारा) [१३ मार्च २०२५] - सर्वांगीण ग्रामीण विकास प्रकल्प (HRDP) अंतर्गत HDFC बँक सीएसआर वित्तीय सहाय्य आणि AFARM यांच्या संयुक्त विद्यमाने कृषी प्रदर्शन व शेतकरी मेळाव्याचे उदघाटन मा. जयकुमार गोरे, ग्रामविकास व पंचायत राज मंत्री, महाराष्ट्र राज्य यांच्या हस्ते करण्यात आले. या कार्यक्रमाचा उद्देश शेतकऱ्यांना नाविन्यपूर्ण कृषी पद्धती आणि कोरडवाहू शेतीविषयी वैज्ञानिक दृष्टिकोन याबाबत मार्गदर्शन करणे हा होता. याचवेळी सुदृढ शेळी स्पर्धा आणि तज्ञ व्यक्तींचे मार्गदर्शन सत्र तसेच कृषी प्रदर्शन सुद्धा आयोजित करण्यात आली होते. मा. मंत्री जयकुमार गोरे यांनी आपल्या उद्घाटनपर भाषणात HDFC बँक, AFARM व स्थानिक प्रशासनाच्या ग्रामीण उपजीविका सुधारणा प्रयत्नांचे कौतुक केले. तसेच शेतकऱ्यांनी आधुनिक वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून शेती आणि पशुपालनाकडे पाहण्याचे आवाहन केले. त्यांनी ठिबक व तुषार सिंचन प्रणालीचा अवलंब करण्याचे महत्त्व स्पष्ट केले. यामुळे पाण्याचा काटेकोर वापर करून कोरडवाहू क्षेत्रातील उत्पादकता वाढविता येईल याशिवाय भाजीपाला आणि फळबाग लागवडीवर भर देत पारंपरिक धान्य शेतीच्या तुलनेत उच्च-मूल्य शेती अधिक फायदेशीर असल्याचे त्यांनी सांगितले. दुग्धव्यवसाय आणि शेळीपालनातील वंश सुधारणा (Breed Improvement) याचे महत्त्वही त्यांनी अधोरेखित केले. वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून सुधारित जातींची निवड करून जास्त उत्पादनक्षम प्रजातींचा अवलंब केल्यास शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढू शकते, असे त्यांनी सांगितले. प्रदर्शनाच्या स्टॉलमध्ये एचआरडीपी प्रकल्प स्मार्ट व्हिलेज, माणगंगा फार्मर प्रोड्यूसर कंपनी लिमिटेड, (पशु खाद्य), अफार्म शाश्वत ग्रामीण विकास प्रकाशने, बळीराजा रेशीम उत्पादन गट अनुभुलेवाडी, सीतामाई महिला शेतकरी गट, कुळकजाई (सेंद्रिय शेती उत्पादने), तालुका कृषी कार्यालय आणि 'आत्मा' विभाग, सरकारी योजना, इंडियन पोस्ट पेमेंट बँक (शेतकरी ओळखपत्र तयार करणे), सोनकुल कृषी (भौतिक आणि जैविक कीटक आणि रोग नियंत्रण), कातोबा सिंचन: सुधारित सिंचन तंत्रे आणि रियल ट्रस्ट : मुरघास, गांडूळखत इ. चा समावेश होता. कृषी प्रदर्शन ठिकाणी आयोजित शिबिरात सहभागी झालेल्या अनेक शेतकऱ्यांनी कार्यक्रमादरम्यान मिळालेल्या मौल्यवान ज्ञानाबद्दल समाधान व्यक्त केले. त्यांनी त्यांच्या शेती पद्धती आणि उपजीविका सुधारण्यास मदत करणारे महत्त्वाचे मुद्दे अधोरेखित केले. अफार्म-एचडीएफसी प्रकल्पातर्फे आयोजित स्पर्धेत ‘सर्वोत्कृष्ट शेळीपालक’ (Champion Goat Keeper) यांचा विशेष सत्कार करण्यात आला. ‘सुपर चैंपियन’-‘आदर्श बोकड’ स्पर्धेत विजय मारुती कांबळे (उकिर्ड) यांना गौरवण्यात आले. सौंदर्यवती शेळीस्पर्धेत ‘सुपर चैंपियन’-‘सौंदर्यवती शेळी’ स्पर्धेत विकास ज्ञानदेव जाधव (शिंदी खुर्द) आणि विराज रामभाऊ गोफणे (पांढरवाडी) यांना गौरवण्यात आले. शेतकऱ्यांकडून मिळालेला प्रतिसाद या मेळाव्याचा अनेक शेतकऱ्यांना फायदा झाला. येळेवाडी येथील पोपट शामराव बरकडे म्हणाले, “जलसंधारण आणि सूक्ष्म सिंचनावरील ज्ञान डोळे उघडणारे होते! मी आता माझ्या शेतासाठी ठिबक सिंचनावर अधिक लक्ष केंद्रित करेन.” पांढरवाडी येथील अमोल श्रीरंग दळवी यांनी सांगितले की, “कृत्रिम बुद्धिमत्ता शेतीमध्ये एवढे मोठे योगदान देऊ शकते, मला माहित नव्हते. स्मार्ट शेतीवरील सत्राने मला खरोखरच तंत्रज्ञानाचा शोध घेण्यास प्रोत्साहित केले.” शेतकऱ्यांनी शेततळे, चेक डॅम आणि ठिबक-तुषार सिंचन सारख्या सूक्ष्म-सिंचन प्रणालींचे महत्त्व मान्य केले. त्यांनी सातारा येथील माण तालुका सारख्या दुष्काळग्रस्त भागात पाण्याचा-कार्यक्षम पद्धतीने वापरण्याबद्दल शिकल्याने शेती कशी टिकून राहण्यास मदत होईल याबद्दल सांगितले. आंबा, डाळिंब आणि भाजीपाला शेती यासारख्या उच्च-मूल्याच्या बागायती पिकांवरील माहितीमुळे अनेक शेतकरी प्रोत्साहित झाले. त्यांनी चांगल्या उत्पन्नासाठी बागायतीकडे वळण्यास तयारी दाखवली आणि सरकारी अनुदान आणि तांत्रिक सहाय्य मिळविण्यासाठी ते आता उत्सुक आहेत. दुग्धव्यवसाय आणि शेळीपालन करणाऱ्या शेतकऱ्यांनी त्या जनावरांच्या प्रजाती सुधारणे आणि चारा व्यवस्थापनावरील महत्त्वाचे दुवे अधोरेखित केले. त्यांनी दूध आणि मांस उत्पादन वाढविण्यासाठी शास्त्रीय प्रजनन तंत्रांचा अवलंब करण्याची अनुकूलता व्यक्त केली. काहींनी चांगल्या बाजारपेठेत संधी मिळवण्यासाठी स्वयं-सहायता गट आणि शेतकरी उत्पादक गटात (FPO) सामील होण्यास तयारी दाखवली. यापुढे जाऊन फलोत्पादन, शेतीतील कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि माती परीक्षणासाठी सरकारी योजनांवरील सत्र त्यांना अत्यंत उपयुक्त वाटले. अनेक शेतकऱ्यांनी त्यांच्या शेतातील माती परीक्षण करून घेण्याचे आणि पीक उत्पादकता सुधारण्यासाठी सर्वोत्तम खतांचा वापर करण्याची तयारी दाखवली. नंतर एका विशेष सत्रात तज्ज्ञांची विविध विषयांवर व्याख्याने झाली. श्री. भूषण यादगीरवार (हॉर्टिकल्चर सायंटिस्ट, कृषी विज्ञान केंद्र बोरगाव) यांनी समग्र शेती प्रणाली व कोरडवाहू फळबाग व्यवस्थापन या विषयावर, डॉ. तेजस शेंडे (सहाय्यक प्राध्यापक, प्राणी आनुवंशिकी व प्रजनन, KNP कॉलेज ऑफ व्हेटरनरी सायन्स, शिरवळ) यांचे कोरडवाहू भागातील शेळी चारा व्यवस्थापन व वंश सुधारणा तर डॉ. विवेक सावडे (शास्त्रज्ञ, सोनकुल अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज, नाशिक) यांनी आंबा पिकांवरील कीड व्यवस्थापन यावर व्याख्यान दिले. यावेळी अफार्मचे कार्यकारी संचालक सुभाष तांबोळी, माण-खटावचे उपविभागीय अधिकारी सौ. उज्वला गाडेकर, जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी सौ. भाग्यश्री फरांदे, माणचे तहसीलदार श्री. विकास अहिर, जिल्हा परिषद सदस्य डॉ. संदीप पोळ, कृषी अधिकारी श्री. वैभव लिंगे हे उपस्थित होते. भाग्यश्री फरांदे यांनी शेतकऱ्यांसाठी उपलब्ध असलेल्या विविध सरकारी योजनांची माहिती दिली. यात फलोत्पादन लागवडीसाठी अनुदान योजना– आंबा, डाळिंब आणि इतर फळझाडांच्या लागवडीसाठी उपलब्ध असलेले क्षेत्र, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) तंत्रज्ञानाचा वापर, पीक व्यवस्थापन, कीड नियंत्रण आणि अचूक शेतीसाठी वापरण्यात येणारी तंत्रे, माती परीक्षण प्रयोगशाळा व माती आरोग्य पत्रिका याबद्दल सांगितले तसेच संतुलित खत वापरासाठी शेतकऱ्यांना माती परीक्षणाचा लाभ घेण्याचे आवाहन केले. कृषी विभागाच्या मदतीने शेतकरी आपली उत्पादकता आणि शाश्वत शेती तंत्रज्ञान वाढवू शकतात, असा विश्वास सुद्धा त्यांनी व्यक्त केला. www.afarm.org/tenders

Date: 2025-03-24
Location: pune

News

जागतिक महिला दिनानिमित्त जुन्नर तालुक्यात ‘अफार्म’तर्फे कृषि मेळावा व प्रदर्शनाचे आयोजन पुणे, १२ मार्च २०२५

जागतिक महिला दिनानिमित्त जुन्नर तालुक्यात अफार्मने नुकताच महिला शेतकऱ्यांचा मेळावा आयोजित केला होता. Indigo CSR अनुदानित व अफार्म, पुणे संचलित ग्रामीण महिला उपजीविका सक्षमीकरण प्रकल्प-टप्पा २ अंतर्गत 'अल्पखर्चिक सेंद्रिय शेती तंत्रज्ञान' मार्गदर्शन सत्र असे या कार्यक्रमाचे स्वरूप होते. जुन्नर तालुक्यातील इंगळून, शिवली, घंगाळदरे, आंबे, खानगाव, तेजुर, भिवाडे बु., भिवाडे खु. या गावांत सन २०२४ ते २०२७ या कालावधीमध्ये हा प्रकल्प राबविला जाणार आहे. इंगनूळ, ता. जुन्नर येथे आयोजित केलेल्या कार्यक्रमात २०० पेक्षा जास्त महिला, मुली तसेच ग्रामस्थ उपस्थित होते. यावेळी हक्कदर्शिका म्हणून काम करत असलेल्या नयना उघडे (घंगाळदरे) आणि प्रेरणासखी म्हणून काम करत असलेल्या स्वाती घोरपडे (खानगाव) या लाभार्थी महिलांनी आपले मनोगत व्यक्त केले. अफार्म-इंडिगो प्रकल्पामुळे महिलांची चूल-मूल ही मानसिकता बदलत असल्याचे दिसून येत आहे. त्यामुळे महिलांची उद्योजगतेची मानसिकता घडत असल्याचे या दोन्ही महिलांच्या मनोगतातून समोर आले. डॉ. सुधा कोठारी, अध्यक्ष-चैतन्य संस्था, खेड आणि कार्यकारी समिती सदस्य, अफार्म या मेळाव्याच्या अध्यक्षस्थानी होत्या. त्या म्हणाल्या, "महिला शेतकरी तसेच महिला ग्रामसंघ, महिला उत्पादक गट यांनी गेल्या काही वर्षांत प्रेरणादायी कामगिरी केली आहे. महिलांच्या विविध स्वयंरोजगार आणि सक्षमीकरणासाठी अफार्मच्या या प्रकल्पाने मोठा हातभार लावला आहे. स्थानिक पातळीवरील लोकांचा पाठींबा, इच्छशक्ती तसेच आपले नियोजन कौशल्य याविषयी प्रचंड उपयोगाला येते याची या ठिकाणी नोंद घेणे गरजेचे आहे." सौ. निवेदिता शेटे (शास्त्रज्ञ-कृषि विज्ञान केंद्र, नारायणगाव) या म्हणाल्या, "महिला सक्षमीकरणात मानसिक, शारीरिक आणि आर्थिक सबलीकरण हे सर्व येते. प्रत्येक महिलेला जर तिच्या अंगभूत कलागुणांची जाणीव जर झाली तर त्याचा व्यावसायिक अंगाने उपयोग नक्कीच करता येईल. त्यासाठी आपल्याला संवाद साधण्याचे, माहिती देण्याचे कौशल्य नक्कीच आत्मसात करावे लागेल. निरोगी जीवनासाठी प्रत्येक महिलेने एक गुंठ्याची का होईना पोषण बाग विकसित करावी आणि त्यामार्गे आपल्या शरीरातील पोषकमूल्ये जर कमी असतील तर त्यावर सुद्धा लक्ष देऊन आपली पोषक शक्ती वाढवावी लागेल. पोषणबागेमुळे आजारपण कमी होते आणि बचत सुद्धा होते." मनीषा घोगरे, (समुपदेशक जुन्नर पोलीस स्थानक) यांनी ग्रामीण भागात आत्महत्या, बालविवाह, विविध गंभीर आजार, तसेच लहान-तरुण मुलांमध्ये व्यसनाधीनता वाढलेली आहे याबद्दल चिंता व्यक्त केली. या सर्व समस्यांबरोबरच मानसिक आरोग्य कसे सांभाळावे याबद्दल त्यांनी उपस्थित महिलांना मार्गदर्शन केले. प्रगतीशील शेतकरी उत्तम जाधव यांनी सेंद्रिय शेतीवर उत्तम सादरीकरण केले. वेगवेगळ्या स्थानिक वनस्पती उदा. कडुनिंब, सीताफळ, धोत्रा, गुळवेल, करंज, बेलफळ यासह अनेक सेंद्रिय नैसर्गिक वस्तूंचा वापर करून कीटकनाशके कशी तयार करता येतील यावर त्यांनी सखोल मार्गदर्शन करून उपयुक्त सूचना दिल्या. आजच्या काळात कर्करोगाचे वाढते प्रमाण पाहता सेंद्रिय अन्नाचा वापर आपल्या आहारात वाढवणे अत्यंत गरजेचे आहे यावर त्यांनी भर दिला. सेंद्रिय शेतीमुळे शेतमालाची उत्पादकता वाढते तसेच मातीची सुपीकता वाढते हे त्यांनी समजावून सांगितले. यावेळी डॉ. सुनिल भंडलकर (पशूधन विकास अधिकारी, जुन्नर), श्री. अनंता मस्करे (IBFM-प्रमुख, चैतन्य संस्था), इंगनूळच्या महिला सरपंच तसेच ग्रामपंचायत सरपंच आणि महिला ग्रामसंघ समिती (इंगळून, शिवली, घंगाळदरे, आंबे, खानगाव, तेजुर, भिवाडे बु., भिवाडे खु.) हे सर्व उपस्थित होते. यावेळी येथे झालेल्या प्रदर्शनात शिवली, भिवाडे, इंगनूळ, आळेफाटा येथून या ठिकाणी महिला उद्योजगांचे धान्य-तांदूळ, वॉलपीस, कपडे, कोंबडी-गावरान अंडे, भाजीपाला, स्ट्रॉबेरी, जनावरांचे औषधे बद्दल स्टॉल मांडण्यात आले होते. अफार्मचे श्री. सावता दुधाळ (प्रकल्प व्यवस्थापक) यांनी या कार्यक्रमाचे प्रास्तविक केले तर श्री. हनुमंत दुधाने यांनी आभार प्रदर्शन केले. ओंकार फरतारे यांनी या कार्यक्रमाच्या नियोजनात विशेष मेहनत घेतली.

Date: 2025-03-12
Location: Pune

News

‘विधवा प्रथा’ निर्मूलन : ‘अफार्म’ तर्फे लघुचित्रपटाची निर्मितीदी

आपल्या समाजातील खोलवर रुजलेली ‘विधवा प्रथा’ बंद व्हावी याकरिता अनेक वर्षांपासुन थोर समाजसुधारकांनी सातत्याने प्रयत्न केले आहेत. तरीदेखील अजुनही विधवा प्रथा पूर्णतः बंद झालेली दिसून येत नाही. या पार्श्वभुमीवर ‘अफार्म’चे सदस्य श्री. प्रमोद झिंजाडे तसेच इतर संस्था संघटनांनी 'विधवा प्रथा' बंद व्हावी याकरिता संपूर्ण राज्यभर अभियान सुरू केले. या प्रयत्नांना यश मिळून महाराष्ट्र शासनाने या सामाजिक हिताच्या प्रश्नावर परिपत्रक जारी केले. या निर्णयामुळे राज्यातील ग्रामपंचायतींना ही प्रथा बंद करण्यासाठी गावपातळीवर ठराव करून त्या दिशेने सक्रिय पाऊल उचलण्यासाठी प्रोत्साहन व बळ मिळाले. (सदर शासन परिपत्रक या लिंक वर उपलब्ध आहे https://shorturl.at/b7lgy सदर चळवळ संपुर्ण महाराष्टामध्ये पुढे जावी व विधवा प्रथा बंद होऊन महिलांना पती निधनानंतर देखील सन्मानाची वागणूक मिळावी याबाबत समाजप्रबोधन व्हावे या उद्देशाने ‘अफार्म’ने विधवा प्रथा निर्मूलनासाठी एक प्रभावी लघुचित्रपटाची निर्मिती करून जानेवारी २०२५ मध्ये हा लघुपट समाजमाध्यमांवर प्रसिद्ध केला. या लघुपटाद्वारे समाजात जागरूकता निर्माण करणे व महिलांच्या हक्कांची सुनिश्चिती करण्यासाठी व्यापक विचारमंथन घडवून आणणे आणि त्याआधारे समाजमत बदलणे हा या लघुचित्रपट निर्मिती मागील उद्देश आहे. त्यामुळे विविध शासकीय या अशासकीय संस्था व संघटनांनी महिला दिनाच्या निमित्ताने आयोजित कार्यक्रमात तसेच महिला व सामाजिक विषयासंबंधित कार्यक्रमात लोकशिक्षणासाठी हा लघुचित्रपट दाखवावा, असे आवाहन करण्यात येत आहे.

Date: 2024-03-26
Location: pune